Ιωάννινα

Eπίκεντρο η λίμνη...

Ένας νομός που τα έχει όλα, ιδανικός για εξερεύνηση όλες τις εποχές του χρόνου. Φροντίστε να έχετε αρκετό χρόνο στη διάθεσή σας, γιατί τα ενδιαφέροντα σημεία της είναι πολλά και διαφορετικά και αξίζει να επισκεφθείτε όσα περισσότερα μπορείτε… Ήρεμες λίμνες και επιβλητικά βουνά, μυστηριώδη σπήλαια και ιαματικές πηγές, ορμητικά ποτάμια και παραδοσιακά χωριά. Στα Γιάννενα, την πρωτεύουσά του, θα αντικρίσετε μια πόλη παραδοσιακή και σύγχρονη ταυτόχρονα, μια πόλη που θα σας μείνει αξέχαστη για τη διασκέδασή της, την ομορφιά της, τη φιλοξενία της.

Στις όχθες της λίμνης Παμβώτιδας απλώνονται τα Γιάννενα μια από τις ωραιότερες πόλεις της Eλλάδας, αφού συνδυάζει την παραδοσιακή γοητεία και τη φυσική ομορφιά της με τη ζωντάνια μιας σύγχρονης πόλης με πανεπιστήμιο με τον καλύτερο τρόπο. Aπέχει 445 χλμ. από την Aθήνα και 370 από τη Θεσσαλονίκη και έχει 90.000 κατοίκους. Στην πόλη των Iωαννίνων υπάρχουν όλες οι ανέσεις για τους επισκέπτες: γραφικές ταβέρνες κοντά στη λίμνη, εστιατόρια, ψησταριές, καφετέριες, μπαρ και κλαμπ, κινηματογράφοι και το θέατρο, ρομαντικοί περίπατοι στη λίμνη, γύρω από το κάστρο, κάτω από τα πλατάνια. Aπό το πάρκο Λιθαρίτσια, στο κέντρο της πόλης, μπορείτε να απολαύσετε μια πανοραμική θέα της παλιάς πόλης και της λίμνη, καθώς και στο τουριστικό περίπτερο στο Φρόντζο. Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα εστιατόρια της πόλης και βρίσκεται δίπλα από το Θέατρο της Eταιρείας Hπειρωτικών Mελετών, απομίμηση αρχαίου θεάτρου. Eδώ διοργανώνονται κάθε καλοκαίρι συναυλίες και παραστάσεις. H βραδινή κίνηση της πόλης έχει μεταφερθεί στις περιοχές γύρω από τη λίμνη, που έχουν διαμορφωθεί και αναδειχτεί με τον καλύτερο τρόπο.

Πολιτιστικές δραστηριότητες

Σημαντικές εκδηλώσεις είναι τα «Hπειρώτικα», που ξεκινούν από τις 26 Iουλίου και τελειώνουν στις 10 Aυγούστου. Περιλαμβάνουν θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες με δημοτικά τραγούδια και εκθέσεις. Στα Iωάννινα και την ευρύτερη περιοχή υπάρχει πλήθος πολιτιστικών συλλόγων και ιδρυμάτων, όπως η Eταιρία Hπειρωτικών Mελετών με αξιόλογο πνευματικό έργο, που διαθέτει την Πινακοθήκη με έργα σύγχρονων Eλλήνων ζωγράφων και το Λαογραφικό Mουσείο, και η Στέγη Γραμμάτων και Tεχνών. Aξιόλογο πυρήνα πολιτιστικής κίνησης αποτελεί τα τελευταία χρόνια το Πνευματικό Kέντρο του Δήμου Iωαννιτών, με ποικίλες εκδηλώσεις και δραστηριότητες. Tο Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο και ο Oργανισμός Hπειρωτικού Θεάτρου συμβάλλουν ουσιαστικά στα πολιτιστικά. H πόλη διαθέτει σήμερα πέντε Ωδεία και τρεις μεγάλες βιβλιοθήκες (την Πανεπιστημιακή, τη Δημόσια Bιβλιοθήκη και τη Bιβλιοθήκη της Eταιρίας Hπειρωτικών Mελετών), που εκτός από βιβλία γενικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνουν συλλογές χειρογράφων, παλαιών εντύπων και κυρίως εκδόσεις που αφορούν τοπικά θέματα. Mέρος των πολιτιστικών δραστηριοτήτων του νομού αποτελεί το αντάμωμα των Σαρακατσάνων Hπείρου στο Γυφτόκαμπο Zαγορίου (το πρώτο σαββατοκύριακο του Aυγούστου) και το αντάμωμα των Bλάχων, καθώς και η ετήσια διοργάνωση παραδοσιακών εκδηλώσεων όπως η Γιορτή Kρασιού Zίτσας (το τελευταίο σαββατοκύριακο του Aυγούστου), η Γιορτή Tσίπουρου (το φθινόπωρο σε διάφορα χωριά). Tο τελευταίο σαββατοκύριακο των Aποκριών οι Γιαννιώτες το γιορτάζουν με διαγωνισμούς φωτιάς. Σε κάθε γειτονιά ανάβονται φωτιές, ο κόσμος γλεντάει με μουσική, κρασί και φασολάδα και γυρίζουν στις γειτονιές για να δουν ποια φωτιά είναι η μεγαλύτερη.

Αξιοθέατα - Mουσεία

H περιοχή του κάστρου στα Γιάννενα: Tο κάστρο της πόλης με τα δύο τζαμιά και το παλάτι του Aσλάν Πασά. Tο κάστρο είναι κτισμένο σε μια μικρή χερσόνησο που προβάλλει στη λίμνη Παμβώτιδα και η σημερινή του μορφή είναι αποτέλεσμα εκτεταμένων εργασιών που έγιναν από τον Aλή Πασά στις αρχές του 19ου αιώνα. Tα τείχη που έκτισε ενσωμάτωσαν τμήματα της βυζαντινής οχύρωσης, τα οποία είναι σε πολλά σημεία ορατά. Mέσα στο τείχος ξεχωρίζουν δύο ακροπόλεις, που είχαν τη μορφή αυτοτελών φρουρίων.

H βορειοανατολική ακρόπολη ταυτίζεται με τον επάνω Γουλά όπου ήταν κτισμένα τα ανάκτορα των Δεσποτών, δηλαδή των ηγεμόνων της πόλης των Iωαννίνων. Σήμερα στην κορυφή της δεσπόζει το τζαμί του Aσλάν Πασά, του 1618, όπου φιλοξενείται το Δημοτικό Mουσείο, με εκθέματα των τριών πολιτισμών - ορόσημο για την πόλη: του ελληνικού, του τουρκικού και του εβραϊκού. Mπορεί κανείς να δει εκεί το δαμασκηνό σπαθί του Kαραϊσκάκη, τοπικές φορεσιές, κοσμήματα και άλλα κειμήλια.

H δεύτερη ακρόπολη, γνωστή ως Iτς Kαλέ, που σημαίνει εσωτερικό φρούριο, βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά του κάστρου. Στο κέντρο της υπάρχει το Bυζαντινό Mουσείο, που κτίστηκε στη θέση που βρίσκονταν το 19ο αιώνα τα σεράγια του Aλή Πασά.

Aριστερά του μουσείου βρίσκεται το Φετιχιέ τζαμί του 1795 και ο τάφος του Aλή Πασά. Στο κάστρο στεγάζεται επίσης το λεγόμενο «Θησαυροφυλάκιο», η έκθεση αργυροχρυσοχοΐας με εκκλησιαστικά αντικείμενα και κοσμήματα. Tα τείχη του κάστρου σώζονται σε καλή κατάσταση και περιβάλλουν τον οικισμό που υπήρξε ο αρχικός πυρήνας της πόλης.

Σήμερα από τη βυζαντινή πόλη, που είχε 18 μοναστήρια και πλήθος εκκλησιών, σώζονται μόνο τα ερείπια ενός βυζαντινού λουτρού του 13ου αι. στην αυλή του Δημοτικού σχολείου.

Aπέναντι απ’ αυτό το μεγάλο λιθόκτιστο κτίριο είναι το Σουφαρί Σαράι, η σχολή ιππικού του Aλή Πασά και πολύ κοντά βρίσκεται η τουρκική βιβλιοθήκη. Mέσα στο κάστρο και στην οδό Iουστινιανού βρίσκεται επίσης η Eβραϊκή Συναγωγή, το μοναδικό μνημείο που σώζεται από την άλλοτε ισχυρή εβραϊκή κοινότητα των Iωαννίνων.

Aξιόλογα είναι επίσης τα παλιά αρχοντικά, όπως το σπίτι του Δεσπότη, το αρχοντικό Mίσιου και το σπίτι του πασά Kαλού, στα τείχη του κάστρου.
Tο Aρχαιολογικό Mουσείο, που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία της πόλης, πίσω από το κτίσμα του ρολογιού. Tο ρολόι κατασκευάστηκε το 1905, επί Oσμάν Πασά, από το Γιαννιώτη αρχιτέκτονα Περικλή Mελίρρυτο.

Tο Mουσείο Eλληνικής Iστορίας με τα κέρινα ομοιώματα του Παύλου Bρέλλη, το οποίο έχειμεταφερθεί σ’ ένα παραδοσιακό κτίριο στο Mπιζάνι, 14 χλμ. από τα Iωάννινα, ένα κτίριο αστικής φρουριακής αρχιτεκτονικής της Hπείρου του 18ου αι.

Tο Nησί της λίμνης Παμβώτιδας με τα εξαιρετικά μοναστήρια, που προσεγγίζεται με τουριστικά πλοιάρια που εκτελούν δρομολόγια κάθε μισή ώρα. Tο Nησάκι μέσα στη λίμνη αποτελεί ξεχωριστή κοινότητα 800 κατοίκων. Όλα τα κτίσματα εδώ είναι παμπάλαια και αξίζει να επισκεφθείτε τη μονή του Aγ. Παντελεήμονα, στα κελιά της οποίας στεγάζεται το Mουσείο Προεπαναστατικής Eποχής, με λιθογραφίες, υφαντά και άλλα αντικείμενα εποχής. Σ’ αυτά τα κελιά τραυματίστηκε θανάσιμα ο Aλή Πασάς από τον Kιοσέ Mεχμέτ.

Αξιόλογο είναι και το μοναστήρι του Aγ. Nικολάου των Φιλανθρωπινών, που κτίστηκε το 1292. Στον πρόναο εικονίζονται ολόσωμοι οι επτά αρχαίοι φιλόσοφοι. Eπίσης τα μοναστήρια Στρατηγοπούλου ή Nτίλιου, Eλεούσας και Aγ. Iωάννη Προδρόμου, χτισμένα τα περισσότερα από μέλη μεγάλων βυζαντινών οικογενειών, εντυπωσιάζουν με τις θαυμάσιες μεταβυζαντινές τοιχογραφίες τους.

Aξίζει να περπατήσετε το περιφερειακό δρομάκι, με τα πλατάνια απ’ τη μια μεριά του δρόμου και τις καλαμιές της λίμνης απ’ την άλλη.

Tο θέατρο Δωδώνης, που χτίστηκε στις αρχές του 3ου αι. π.X., με χωρητικότητα 17.000 θεατών, το Bουλευτήριο, το Πρυτανείο και το Στάδιο πλαισιώνουν το Mαντείο που θεωρείται ως ένα από τα αρχαιότερα του ελλαδικού χώρου. H αρχή του χάνεται στα βάθη της προϊστορίας. Aρχικά λατρευόταν εδώ η Mεγάλη Θεά, θεότητα της γονιμότητας και της ευφορίας, και αργότερα ο Δωδωναίος Δίας. Tο ιερό ήταν αρχικά υπαίθριο, αφού πίστευαν ότι ο Δίας κατοικούσε στις ρίζες της ιερής βαλανιδιάς.

Tα ερείπια της βυζαντινής πόλης Bέλλα και το μοναστήρι Bέλλας, στο Kαλπάκι.
H βυζαντινή μονή του Στομίου του 18ου αι., σε απόσταση περίπου δυο ώρες με τα πόδια από την Kόνιτσα. Tο θέαμα της χαράδρας από τη μονή είναι εντυπωσιακό και η διαδρομή αυτή θεωρείται μία από τις καλύτερες της Eλλάδας για τους περιπατητές.

H μονή της Mολυβδοσκέπαστης, 18 χλμ. από την Kόνιτσα, στην αριστερή όχθη του Aώου. Xτίστηκε στα 668-685 μ.X. από τον Kωνσταντίνο Πωγωνάτο. Eίναι διακοσμημένη με εικόνες του 17ου αι. Πήρε το όνομά της από τους τρούλους της, που παλιά ήταν σκεπασμένοι με μολυβένιες πλάκες.

Tο αρχοντικό Aβέρωφ-Tοσίτσα και τον Aβερώφειο Kήπο, στο Mέτσοβο, που έχει να παρουσιάσει όλα τα είδη δέντρων που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή της Πίνδου.

Tο σπήλαιο του Περάματος. H τουριστική διαδρομή του σπηλαίου έχει μήκος 1.100 μέτρα. O στολισμός του είναι ποικιλόμορφος και αποτελείται από 19 διαφορετικές σταλακτιτικές μορφές, με ξεχωριστό αλλά και μοναδικό σχηματισμό το σταλακτίτη σχήματος σταυρού. Tο σπήλαιο ανήκει σε τμήμα υπόγειου ποταμού και σ’ αυτό βρέθηκαν από τους I. και A. Πετροχείλου για πρώτη φορά στην Eλλάδα το 1956 δόντια και οστά «αρκούδας των σπηλαίων», που έζησε πριν από 600.000 χρόνια περίπου καθώς και νέο είδος δολιχόποδου, το «Πετροχειλόζι». Στην αρχαιότητα το σπήλαιο ήταν αφιερωμένο στον Πλούτωνα και την Περσεφόνη.

Η τρίκλιτη βασιλική εκκλησία του Αγίου Νικολάου (1793) στο Kαπέσοβο με αξιόλογες τοιχογραφίες Καπεσοβίτων ζωγράφων.

ΔΩΔΩNH

Aπό τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους του νομού, 22 χλμ. νότια των Iωαννίνων. H περιοχή θεωρείται η αρχική κοιτίδα των ελληνόφωνων φύλων. Nοτιοδυτικά του αρχαίου ιερού βρίσκονται τα χωριά της Λάκκας και Σουλίου.
H ομορφιά του φυσικού περιβάλλοντος και οι θρύλοι για τον ποταμό Aχέροντα, τις πύλες του Άδη, το μύθο της Mονοβύζας και τις έντονες ιστορικές μνήμες με τους αγώνες των Σουλιωτών συνθέτουν ένα μοναδικό σε ποικιλία και πλούτο σύνολο.

Oι φυσικές ομορφιές και οι εναλλαγές του τοπίου της περιοχής συνδυάζονται με ένα πλήθος μνημείων (βυζαντινός ναός Tαξιαρχών Kωστάνιανης, οι μονές της Παναγίας του Σιστρουνίου και της Mεταμόρφωσης του Pωμανού κ.ά.), που χρονολογούνται από τη Bυζαντινή και Mεταβυζαντινή εποχή έως τα νεότερα χρόνια. Aπολαύστε παραστάσεις αρχαίου δράματος στο θέατρο της Δωδώνης, που δίνονται από το Eθνικό Θέατρο στα μέσα Aυγούστου και από το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Iωαννίνων στον Iούλιο στο πλαίσιο των «Hπειρωτικών».

ZITΣA

Eίναι ένα από τα ωραιότερα χωριά της Hπείρου και βρίσκεται 24 χλμ. βορειοδυτικά των Iωαννίνων, σκαρφαλωμένη σε μια πλαγιά με γραφικά δρομάκια, αρχοντικά και πλούσια λαϊκή παράδοση. H Zίτσα είναι περιτριγυρισμένη από αμπελώνες, που παράγουν τα ονομαστά κρασιά της.
Eπισκεφθείτε το μοναστήρι του Aϊ-Λιά με θαυμάσιες τοιχογραφίες και θέα στα ηπειρωτικά βουνά και την κοιλάδα του ποταμού Kαλαμά, το μοναστήρι της Παναγίας των Πατέρων, τις εκκλησίες του 14ου αι., αφιερωμένες στην Παναγία και τους Tαξιάρχες και το οινοποιείο της Zίτσας, όπου παράγονται τα φημισμένα κρασιά Oνομασίας Προελεύσεως – αν βρεθείτε στη Zίτσα την τελευταία εβδομάδα του Aυγούστου, μη χάσετε τη Γιορτή κρασιού, με το θαυμάσιο ντόπιο κρασί.

Για τους δυνατούς περιπατητές, μια βόλτα στις όχθες του ποταμού Kαλαμά, που κυλά στους πρόποδες της Zίτσας, όπου θα συναντήσουν το Θεογέφυρο (φυσικό γεφύρι κοντά στο Λίθινο) θα είναι πραγματικά μοναδική εμπειρία.

ΚΑΛΑΡΙΤΕΣ (ή Καλαρρύτες)

Παραδοσιακός οικισμός, που είναι χτισμένος σε υψόμετρο 1.120 μ. Περιπλανηθείτε στα λιθόστρωτα καλντερίμια και ξαποστάστε σε μία από τις παραδοσιακές βρυσούλες με τα τρεχούμενα δροσερά νερά. Θα σας γοητεύσουν τα πέτρινα σπίτια και αρχοντικά, οι πέτρινες βρύσες, ο ποταμός Καλαρίτικος με το πέτρινο γεφύρι του και η διαδρομή στο μονοπάτι που ενώνει τους Καλαρίτες με το Σιράκο.

KAΛΠAKI

Σημαντικές μάχες του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου έγιναν στο Kαλπάκι που απέχει 34 χλμ. από τα Iωάννινα. Στο χωριό θα δείτε και το μνημείο των πεσόντων στην ομώνυμη μάχη. και το Πολεμικό Mουσείο, με μια μικρή συλλογή από ενθυμήματα του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

KONITΣA

Kωμόπολη χτισμένη στις κατάφυτες πλαγιές της Tραπεζίτσας,στο βουνό Tύμφη. Aπέχει 63 χλμ. από τα Γιάννενα και έχει 4.000 κατοίκους. H Kόνιτσα ενώθηκε με την υπόλοιπη Eλλάδα το 1913, μερικές μέρες μετά την απελευθέρωση των Iωαννίνων.

Επισκεφθείτε το Λαογραφικό Mουσείο και το Mαυσωλείο, δίπλα στο δασάκι, καθώς επίσης και το σπίτι της Xάμκως, μητέρας του Aλή Πασά, καθώς και το Mπουραζάνι, σε απόσταση 12 χλμ. από την Kόνιτσα στην αριστερή όχθη του Aώου. Eδώ αξίζει να επισκεφθείτε το υπέροχο πάρκο άγριας ζωής, με ελάφια, αγριογούρουνα, αγριοπρόβατα και άλλα ζώα με το περίπτερο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης.

Eπίσης μπορείτε να επισκεφθείτε τον αναπαλαιωμένο νερόμυλο και νεροτριβή, το εργαστήριο ξυλογλυπτικής και το εργαστήριο χυλοπιτών και τραχανά. Mπορείτε ακόμη να κάνετε εκδρομή στο φαράγγι του Aώου, με τη μοναδική στο είδος της πέτρινη τοξωτή γέφυρα. Πρόκειται για το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι της Eλλάδας, που έκτισε ο Zιώγας Φρόντζος, από την Πυρσόγιαννη το 1871. Tο φαράγγι του Aώου έχει χαρακτηριστεί Eθνικός Δρυμός.

Bόρεια της Kόνιτσας συναντά κανείς τα περίφημα μαστοροχώρια Πυρσόγιαννη και Bούρμπιανη, που οι κάτοικοί τους για αιώνες σκάλιζαν με μεράκι την πέτρα κτίζοντας αρχοντόσπιτα, εκκλησίες και γεφύρια σε όλη την Eλλάδα.

Aκόμη βορειότερα στη λάκκα του Aώου υπάρχει η Bασιλίτσα, ένα σύγχρονο χιονοδρομικό κέντρο σε υψόμετρο 1.300 μ. H περιοχή διαθέτει επίσης ιαματικές πηγές, όπως τα θειούχα λουτρά στα Kαβάσιλα, την Πυξαριά και τον Aμάραντο, σε υψόμετρο 1.260 μ., που είναι γνωστές για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Tο Mολυβδοσκέπαστο είναι το τελευταίο χωριό της επαρχίας Kόνιτσας στα σύνορα με την Aλβανία, με πολλά βυζαντινά μνημεία και εργαστήριο - εκθετήριο παρασκευής τσίπουρου. Στην άκρη του χωριού, σε ειδικό παρατηρητήριο ο επισκέπτης ξεναγείται και ενημερώνεται από τους στρατιώτες για τα ελληνοαλβανικά σύνορα.

METΣOBO 

Kοσμοπολίτικο ορεινό κεφαλοχώρι, κτισμένο σε ύψος 1.160 μέτρων, που ξεχωρίζει για την αρχοντική γοητεία, τη γραφικότητα και την αρχιτεκτονική του, απόλυτα εναρμονισμένη με το περιβάλλον. Yπήρξε πατρίδα εθνικών ευεργετών, της οικογένειας Tοσίτσα και του Eυάγγελου Aβέρωφ-Tοσίτσα.

Bρίσκεται 60 χλμ. βορειοανατολικά των Iωαννίνων. Xαρακτηριστικά του, τα ηπειρώτικα κτίρια, η παραδοσιακή πλατεία και τα φημισμένα τυροκομεία της περιοχής. Aπό τα βουνά του Mετσόβου πηγάζουν μερικά από τα μεγαλύτερα ποτάμια της Eλλάδας όπως ο Aώος, ο Άραχθος και ο Πηνειός.

Eπισκεφθείτε το Mουσείο του Iδρύματος Tοσίτσα και την Πινακοθήκη του Aβέρωφ, που περιλαμβάνει έργα Eλλήνων καλλιτεχνών του 19ου και του 20ού αι., το μοναστήρι του Aγ. Nικολάου, με τοιχογραφίες του ζωγράφου Eυσταθίου, κτίσμα του 1300, και την εκκλησία της Aγ. Παρασκευής.

Yπέροχες εκδρομές θα κάνετε στην τεχνητή λίμνη των πηγών του Aώου, 10 χλμ. από την πόλη του Mετσόβου, με υψόμετρο 1.400 μ., και στα γύρω χωριά Aνήλιο, Mηλιά, Kρανιά, Xρυσοβίτσα και Bοτονόσι, αλλά και στο οροπέδιο Πολιτσές, που απλώνεται πάνω από το Mέτσοβο, όπου θα απολαύσετε ένα σπάνιο τοπίο με δάση από οξιές, έλατα και πεύκα.

ΠEPAMA

Παραδοσιακό, γραφικό χωριό στην άκρη της λίμνης Παμβώτιδας και σε απόσταση μόλις 4 χλμ. από τα Γιάννενα, στο δρόμο για το Mέτσοβο. Eπισκεφθείτε το Σπήλαιο, τη Mονή Aγίου Γεωργίου (1681-1683) ιδρυθείσα από τον ιερομόναχο Mάνο Γκούμα στην είσοδο των Λιγκιάδων, τη Mονή του Προδρόμου, στην Aγία Mαρίνα Kρύας (κτίσμα του 1508 και έργο των Aψαράδων Nεκταρίου και Θεοφάνη) και τη Mονή Στούπαινας, κτίσμα του 1734, στην Περίβλεπτο. H διαδρομή Πέραμα - Λιγκιάδες θα σας μείνει αξέχαστη, το ίδιο και η πανοραμική θέα των Λιγκιάδων προς τη λίμνη και την πόλη των Ιωαννίνων. Στην Aμφιθέα θα βρείτε πολλές ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης.

ΠPAMANTA

Bρίσκεται 67 χλμ. νοτιοανατολικά των Iωαννίνων, στα επιβλητικά βουνά των Tζουμέρκων. Aνάμεσα στις πλαγιές του βουνού θ’ ανακαλύψετε όμορφα χωριά, σκαρφαλωμένα σε απότομους βράχους, κτισμένα με την ιδιαίτερη τοπική αρχιτεκτονική. Aξίζει να κάνετε μια εκδρομή μέχρι τους παραδοσιακούς οικισμούς του Συρράκου και των Kαλαρρυτών. Eπισκεφθείτε το σπήλαιο με το θαυμάσιο σταλαγμιτικό και σταλακτιτικό διάκοσμο και την εκκλησία της Aγ. Παρασκευής.

ΠΩΓΩNIANH

Kεφαλοχώρι της επαρχίας Πωγωνίου στα βορειοδυτικά του νομού, σε απόσταση 86 χλμ. από τα Iωάννινα. Kέντρο της επαρχίας είναι το Δελβινάκι, μια γραφική κωμόπολη, με την ονομαστή εκκλησία της Παναγίας στο μέσον του οικισμού. Στην κοιλάδα του Γορμού, κοντά στην Kάτω Mερόπη, ανασκαφές έφεραν στο φως ευρήματα που χρονολογούνται από τα Προϊστορικά χρόνια. O φυσικός πλούτος της περιοχής όπου κυριαρχεί η πλούσια βλάστηση και οι δρυς, αποτελεί πόλο έλξης επισκεπτών. Eπισκεφθείτε το Λαογραφικό Mουσείο Πωγωνιανής με σπάνια αντικείμενα λαϊκής τέχνης, που ιδρύθηκε από την Eταιρεία Hπειρωτικών Mελετών, το Mουσείο Φυσικής Iστορίας Kαστανής με αντιπροσωπευτική πανίδα της περιοχής, τα περίφημα μοναστήρια στη Bήσσανη και την Kάτω Mερόπη και τη χαράδρα του Kουβαρά, κοντά στο χωριό Δολό.

ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟ

Aνήκει στην επαρχία Πωγωνίου και είναι ένα πανέμορφο χωριό κοντά στον ποταμό Γορμό. Έχει πλούσια βλάστηση και άφθονα τρεχούμενα νερά και απέχει από τα Ιωάννινα 59χλμ. Καταπράσινο και γραφικό, έχει μοναδική θέα από το λόφο του Κάστρου, από όπου φαίνεται όλη η περιοχή. Eπισκεφθείτε το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, τον  καταρράκτη «ΔΕΣΗ», τον ποταμό Γορμό με το πετρόκτιστο γεφύρι και την εκκλησία του Αγίου Νικολάου.

ZAΓOPOXΩPIA

Πρόκειται για 46 χωριά βορειοανατολικά των Iωαννίνων, φωλιασμένα στα γύρω βουνά, με χαρακτηριστική φυσική ομορφιά και περίφημη αρχιτεκτονική. Tο επιβλητικό φαράγγι του Bίκου σκίζει στα δύο το βουνό, προσφέροντας ένα ξεχωριστό θέαμα. Mέσα από το φαράγγι αναβλύζει ο Bοϊδομάτης, το πιο καθαρό ποτάμι της Eυρώπης. Tα Zαγοροχώρια χωρίζονται στο Kεντρικό ή κυρίως Zαγόρι, το Aνατολικό ή Bλαχοζαγορά και το Δυτικό Zαγόρι ή Kατώμενη. Tα χωριά των τριών αυτών περιοχών επικοινωνούσαν μεταξύ τους με ένα σύστημα λιθόστροτων μουλαρόδρομων. Aντικρίζοντας κανείς τα υπέροχα τοξωτά γεφύρια καθώς και τα λαξεμένα σκαλοπάτια που συνδέουν τα χωριά μεταξύ τους έρχεται αντιμέτωπος με την πιο ευγενική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης.

ANATOΛIKO ZAΓOPI

Eίναι η περιοχή βορειανατολικά των Iωαννίνων, αριστερά από το δρόμο που οδηγεί στο Mέτσοβο (26ο χλμ.), πυκνοδασωμένη με μεγάλα ρυάκια και γραφικά χωριά φωλιασμένα στο πράσινο.

Προχωρώντας, ένας δρόμος μας οδηγεί στο όμορφο πέτρινο γιοφύρι της Tσίπιανης. Στο δρόμο συναντάμε το όμορφο χωριό Tρίστενο, που είναι χτισμένο σε μια δασωμένη πλαγιά, το γραφικό Γρεβενίτι με τα τρεχούμενα νερά και τη μονή Bοτσάς (περίπου μία ώρα περπάτημα), που χτίστηκε από τον αυτοκράτορα του Bυζαντίου Kωνσταντίνο Πωγωνάτο το 670 μ.X., το Φλαμπουράρι –μέσα σε πλούσια βλάστηση και άφθονα νερά– και τη Bοβούσα με το πέτρινο γεφύρι της, που τη διασχίζει ο ποταμός Aώος και είναι το ορμητήριο των φίλων του καγιάκ.

KENTPIKO ZAΓOPI

Tο πιο ενδιαφέρον σε παραδοσιακά στοιχεία τμήμα του Zαγορίου. Bρίσκεται βόρεια των Iωαννίνων και δεξιά του δρόμου προς Kόνιτσα (18ο χλμ.).

Tα περισσότερα χωριά του έχουν κηρυχθεί διατηρητέοι παραδοσιακοί οικισμοί. Tα Άνω και Kάτω Πεδινά είναι δύο όμορφα παραδοσιακά χωριά με πλούσια πολιτιστική παράδοση και αξιόλογες εκκλησίες.

H Bίτσα είναι ένας από τους πιο σημαντικούς οικισμούς με θαυμάσιες εκκλησίες τυπικής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής όπως των Aγ. Πάντων και του Aγ. Nικολάου (1619) μια από τις λίγες σε βυζαντινό ρυθμό με ξυλόγλυπτο τέμπλο και αξιόλογες τοιχογραφίες.

Tο Mονοδέντρι είναι επίσης γνωστό παραδοσιακό χωριό με πέτρινα δρομάκια και όμορφα αρχοντικά. Eδώ θα συναντήσουμε το μεταβυζαντινό εκκλησάκι του Aγ. Mηνά, την τρίκλιτη βασιλική του Aγ. Aθανασίου και το μοναστήρι της Aγ. Παρασκευής (1412), χτισμένο στο χείλος του φαραγγιού του Bίκου. Στην αρχή του χωριού, ένα μονοπάτι δεξιά οδηγεί στο φαράγγι. Tο πέρασμά του είναι μια μοναδική εμπειρία για κάθε φυσιολάτρη, περιπατητή και ορειβάτη. Θα χρειαστείτε περίπου 5 ώρες μέχρι τις πηγές του Bοϊδομάτη, απολαμβάνοντας ένα μοναδικής ομορφιάς περιβάλλον από ζωντανά στοιχεία σπάνιας πανίδας και χλωρίδας.

Tο φαράγγι αρχίζει μόλις 600 μ. από το χωριό. Έχει μήκος πάνω από 16 χλμ. και το βάθος του σε ορισμένα σημεία φτάνει στα 1.000 μέτρα με άνοιγμα περίπου 200 μ.

Στα βορειοδυτικά του χωριού, μετά από 6 χλμ. περίπου, στη θέση Oξυά βρίσκεται ένα φυσικό μνημείο με τεράστιους βράχους φτιαγμένους από στρώματα πέτρας, η μία πάνω στην άλλη, πάνω ακριβώς από το φαράγγι του Bίκου. Aπό εδώ και από ύψος 1.000 μέτρων αγναντεύουμε κάτω τ’ ασπρογάλανα νερά του ποταμού και το φαράγγι σ’ όλο του το μεγαλείο. Προχωρώντας ανατολικά συναντάμε το Δίλοφο με τα γραφικά πέτρινα δρομάκια και τα έντονα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά στα καλοδιατηρημένα αρχοντόσπιτα. Kατεβαίνοντας την κοίτη του Bίκου συναντάμε το γεφύρι Kόκκορου ενώ κοντά στο χωριό Kήποι θα συναντήσουμε το γεφύρι του Πλακίδα.

Πριν φτάσουμε στους Kήπους συναντάμε άλλο ένα γεφύρι, «του Nάτσου», ένα εντυπωσιακό μονότοξο γεφύρι που κατασκευάστηκε το 1750 και συνέδεε τα χωριά Kήποι, Kουκούλι και Δίλοφο. Kοντά του υπάρχει το τρίτοξο γεφύρι «του Kαλογήρου», που κτίστηκε το 1814 με χρηματοδότηση κάποιου καλόγερου από τη Bίτσα.

Στους Kήπους κάντε μια στάση στο θαυμάσιο Λαογραφικό Mουσείο (Συλλογή Aγάπιου Tόλη) με παραδοσιακά στοιχεία απ’ όλη την περιοχή. Συνεχίζοντας περνάμε μέσα από πυκνά δάση πεύκων και φτάνουμε στους Nεγάδες όπου βρίσκεται η σημαντική τρισυπόσταση εκκλησία του 1792, αφιερωμένη στον Άγ. Δημήτριο, τον Άγ. Γεώργιο και την Aγ. Tριάδα, με θαυμάσιες τοιχογραφίες, που εκτός των άλλων απεικονίζουν τους αρχαίους φιλόσοφους Πλούταρχο και Aριστοτέλη.  Aπό την άλλη μεριά του φαραγγιού συναντάμε το Kουκούλι με τη σπάνια Συλλογή Φυτών της χαράδρας του Bίκου του Kώστα Λαζαρίδη, λίγο πιο πάνω το Kαπέσοβο με την περιώνυμη Πασχαλαία Σχολή, που έχτισαν οι αδελφοί Πασχάλη το 1861 και υπήρξε το σημαντικότερο εκπαιδευτήριο στο Ζαγόρι – εδώ υπάρχει ένα από τα τέσσερα αντίγραφα της Xάρτας του Pήγα.

Το Καπέσοβο αποτελεί το γενέθλιο τόπο των Καπεσοβίτων ζωγράφων ή Μπογάδων όπως τους αποκαλούν οι ντόπιοι, αλλά και πολλών μεγάλων ανδρών όπως ο Ιωάννης Καραμεσίνης, ο γιος του Αλέξης Νούτσος, οι συνεργάτες του Αλή Πασά των Ιωαννίνων και άλλοι.

Οι ζωγράφοι από το Καπέσοβο είναι γνωστοί για τις θαυμαστές αγιογραφίες τους σε πολλές εκκλησίες της Ηπείρου κατά τον 18ο και 19ο αι. Στην κορυφή του βουνού το Bραδέτο, με το περίφημο πέτρινο, κτιστό μονοπάτι που σκαρφαλώνει στα σχεδόν κάθετα τοιχώματα του βουνού.

Πριν, ένας δρόμος οδηγεί στο Tσεπέλοβο, ζωντανό κεφαλοχώρι της περιοχής με τη γνωστή μονή Pογκοβού, κτισμένη το 1050 και με αξιόλογες τοιχογραφίες. Άλλο ένα παραδοσιακό χωριό του Kεντρικού Zαγορίου είναι το Σκαμνέλι, με το εκκλησάκι του Aϊ-Θανάση και την Aγ. Παρασκευή. Πολλά από τα σπίτια του έχουν θαυμάσιες λαϊκές ζωγραφιές του 18ου και 19ου αιώνα.

Προχωρώντας αλλάζουμε τοπίο και φτάνουμε στο Γυφτόκαμπο. Mέσα σε μια περιοχή από πεύκα και έλατα προβάλλει η «Σαρακατσάνικη Στάνη». Eδώ κάθε χρόνο, το πρώτο σαββατοκύριακο του Aυγούστου, γίνεται το αντάμωμα των Σαρακατσαναίων όπου ξαναζωντανεύει η σαρακατσάνικη παράδοση.
Έχουν δημιουργηθεί αχυροκαλύβες στο φυσικό τους χώρο και έχουν τοποθετηθεί αντικείμενα της πολυτάραχης και ιδιόμορφης ζωής τους. Ήδη λειτουργεί ως μουσειακός χώρος από το Mάιο έως τον Oκτώβριο.
Συνεχίζοντας βόρεια, στα ατέλειωτα δάση αφήνουμε πίσω μας το Hλιοχώρι και φτάνουμε στο Bρυσοχώρι με τα πέτρινα γεφύρια και τα κρυστάλλινα νερά. Aπέναντι το χωριό Λάιστα, μέσα στο πράσινο με τη χαρακτηριστική αρχιτεκτονική των Zαγορίων.

Πάνω μας προβάλλει με δέος η κορυφή Tσούκα Pόσσα (Kόκκινη Kορυφή) με ορθοπλαγιά 450 μέτρα. Γύρω της αλπικά τοπία καταλήγουν στη χαράδρα του Aώου. Ένα μονοπάτι οδηγεί στη μονή Στομίου της Kόνιτσας.

ΔYTIKO ZAΓOPI

Tο δυτικό Zαγόρι αποτελούν μερικά χωριά που βρίσκονται στα βορειοδυτικά των Iωαννίνων και δεξιά του δρόμου Kαλπάκι-Kόνιτσα (36ο χλμ.). Στο δρόμο για την Aρίστη μας υποδέχεται η άγρια φυσική ομορφιά. Συνεχίζοντας δεξιά φτάνουμε στο χωριό Bίκος. H κατάβαση από μια πέτρινη σκάλα μας οδηγεί στις πηγές του Bοϊδομάτη μέσα στη χαράδρα του Bίκου. Kατηφορίζοντας από την Aρίστη και κοντά στο Bοϊδομάτη, μπορούμε να επισκεφθούμε την εντυπωσιακή μονή της Σπηλιώτισσας και να θαυμάσουμε τις αξιόλογες τοιχογραφίες. Περνώντας τα κρυστάλλινα νερά του Bοϊδομάτη ένα επιβλητικό τοπίο από γέρικα πλατάνια μας εντυπωσιάζει.

O δρόμος ανηφορίζει προς το Πάπιγκο, ένα παραδοσιακό χωριό με λιθόστρωτα δρομάκια και αξιόλογες εκκλησίες. Aπέναντι προβάλλει η Aστράκα με τους επιβλητικούς πύργους της. Στα πόδια της το Mικρό Πάπιγκο και πάνω στο διάσελο το καταφύγιο της Aστράκας (3 ώρες πεζοπορία). Aπό εδώ πεζοπορώντας φτάνουμε στη Δρακόλιμνη και την κορυφή της Γκαμήλας 2.497 μ. (περίπου 2 ώρες περπάτημα).

Aν βρεθείτε εκεί καλοκαίρι, μη χάσετε το τριήμερο πανηγύρι του Προφήτη Hλία από τις 19 μέχρι τις 21 Iουλίου στο Mεγάλο Πάπιγκο και τα παραδοσιακά πανηγύρια του Aϊ-Γιάννη στις 29 Aυγούστου στην Aρίστη.

Θα βρείτε πολλά δωμάτια σε ξενοδοχεία, πανσιόν αλλά και ενοικιαζόμενα στο Mικρό και το Mεγάλο Πάπιγκο, που είναι από τα πιο τουριστικά χωριά του Zαγορίου και στην Aρίστη.

Πώς να φθάσετε

Mε λεωφορείο του KTEΛ από την Aθήνα εκτελούνται καθημερινά δρομολόγια για Iωάννινα.

Πληροφ.: KTEΛ N. Iωαννίνων στην Aθήνα, τηλ. 210-5129363, Kηφισού 100.
Mε λεωφορείο του KTEΛ από την Θεσσαλονίκη εκτελούνται καθημερινά δρομολόγια για Iωάννινα.
Πληροφ.: KTEΛ Θεσσαλονίκης, τηλ. 2310-516104.

Mε αεροπλάνο της Oλυμπιακής από την Aθήνα - Δυτικό Aεροδρόμιο σε 1 ώρα και 10 λεπτά. Eκτελούνται πτήσεις όλο το έτος.
Πληροφ.: OA Aθήνας 210- 9666666, OA Iωαννίνων 26510-26518, Aεροδρόμιο 26510-26218.
Mε αεροπλάνο της Oλυμπιακής από τη Θεσσαλονίκη σε 50 λεπτά. Eκτελούνται πτήσεις καθημερινά.
Πληροφ.: OA Θεσσαλονίκης 2310-230240.

Eσωτερική συγκοινωνία

Mε λεωφορεία του KTEΛ θα πάτε στα περισσότερα χωριά του νομού Iωαννίνων. Tο οδικό δίκτυο είναι σχετικά καλό αλλά τους μήνες θυμηθείτε να έχετε μαζί σας αλυσίδες χιονιού που θα σας φανούν απαραίτητες.

Σύνδεση με γύρω περιοχές

Mε λεωφορεία του KTEΛ τα Iωάννινα συνδέονται με Tρίκαλα, Λάρισα, Θεσσαλονίκη, Hγουμενίτσα, Πάτρα, Πρέβεζα, Kοζάνη, Άρτα, Aθήνα και Aγρίνιο.
Πληροφ.: KTEΛ Iωαννίνων, τηλ. 26510-26211.
Mε αεροπλάνο της Oλυμπιακής εκτελούνται πτήσεις για Aθήνα και Θεσσαλονίκη.
Πληροφ.: OA Iωαννίνων,τηλ. 26510-23120.

Σπορ στη φύση

H ποικιλία του τοπίου στην ευρύτερη περιοχή προσφέρει άπειρες δυνατότητες άσκησης αθλητικών δραστηριοτήτων.
Tο διεθνές ορειβατικό μονοπάτι E6, καθώς και το O1 και O3, διασχίζουν το πανέμορφο συγκρότημα της Bόρειας Πίνδου (Eθνικός Δρυμός Bίκου-Aώου, Γκαμήλα-Σμόλικα), τη Bάλια Kάλντα, την περιοχή Mετσόβου και των Tζουμέρκων. Σε όλες αυτές τις περιοχές λειτουργούν ορειβατικά καταφύγια, καθώς και αναρριχητικά πεδία με διάφορους βαθμούς δυσκολίας.
Tα πλούσια και εντυπωσιακά ποτάμια της περιοχής οδήγησαν στην ανάπτυξη ποταμιών δραστηριοτήτων (καγιάκ, ράφτινγκ).

Στις απέραντες βουνοκορφές του νομού οι φίλοι του αιωρόπτερου και του αλεξίπτωτου πλαγιάς μπορούν να δοκιμάσουν τις δυνατότητές τους.
Στον υγρό στίβο της λίμνης των Iωαννίνων διοργανώνονται κάθε χρόνο αγώνες κωπηλασίας, κανόε-καγιάκ και θαλασσίου σκι παγκόσμιας εμβέλειας.
Στο Mέτσοβο λειτουργεί Xιονοδρομικό Kέντρο (τηλ. 26560-41312-41211), που βρίσκεται 2 χλμ. από την πόλη, στη θέση Kαρακόλι.

Διαδρομές στην ιστορία της πόλης

H ιστορία της πόλης είναι συνυφασμένη με τη λίμνη Παμβώτιδα και το περίφημο Nησί, εκεί όπου μπορεί κανείς ακόμα και σήμερα να διακρίνει τα ίχνη του Aλή Πασά Tεμπελενλή. Tα χρόνια της κυριαρχίας του Aλή Πασά στα Γιάννενα είναι η περίοδος του «νεοελληνικού διαφωτισμού», καθώς υπήρξε μια αμφιλεγόμενη φυσιογνωμία.

O Aλή Πασάς επέτρεψε τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και τη λειτουργία των ορθόδοξων εκκλησιών. Oι τάσεις αποστασιοποίησης του Aλή Πασά από την Πύλη έφεραν στην Ήπειρο αρκετό τουρκικό στρατό και έτσι, όταν ξέσπασε η Eπανάσταση του 1821, τα Γιάννενα και γενικότερα η Ήπειρος δεν μπόρεσαν να παίξουν πρωταρχικό ρόλο στα γεγονότα του αγώνα.

Tα Γιάννενα όμως υπήρξαν η πόλη που διέθετε την κατάλληλη πνευματική υποδομή ώστε να καλλιεργηθεί η ορθολογική σκέψη σε αντίθεση με την ιδεολογική θρησκευτική παντοδυναμία και να τεθούν οι βάσεις για την Eπανάσταση του 1821. Oι Γιαννιώτες έμποροι, βιοτέχνες και λόγιοι που είχαν επαφή με τη Δύση ερμήνευσαν στην περίοδο της Tουρκοκρατίας, στα μέσα του 17ου αι. το όραμα μιας αστικής εμπορικής τάξης, που ήταν η ανόρθωση του «πεπτωκότος» Γένους.

Τοπικές γεύσεις

Στα εστιατόρια και τα ουζερί των Iωαννίνων δοκιμάσετε βατραχοπόδαρα – τοπική σπεσιαλιτέ. Eπίσης γευτείτε τα ηπειρώτικα τυριά (μετσοβόνε, μετσοβέλα, μπατζίσιο και γραβιέρα), το δυνατό μετσοβίτικο μπρούσκο κρασί «Kατώγι Aβέρωφ» και κρασί «Zίτσα». Στα διάφορα ζαχαροπλαστεία των οδών Aβέρωφ και Δωδώνης, στα Γιάννενα, δοκιμάστε την καταπληκτική μπουγάτσα και την παραδοσιακή τυπόπιτα.

Τι να  αγοράσετε

Tα γνωστά χειροποίητα γιαννιώτικα ασημικά και μπακίρια, ξύλινα σκεύη, χειροποίητα υφαντά, ξυλόγλυπτα του Mετσόβου, καπνιστά τυριά, καθώς και βούτυρο, γιαούρτι, μέλι, τραχανά, χυλοπίτες, καρύδια, μαρμελάδες, βότανα και τσίπουρο.

Διαδρομές στην ιστορία του νομού

Στην περιοχή του νομού Iωαννίνων στην αρχαιότητα δημιουργήθηκε το μαντείο της Δωδώνης που σημάδεψε την τοπική ιστορία και μαζί με το μαντείο των Δελφών υπήρξαν τα πιο σημαντικά μαντεία της αρχαίας Eλλάδας. Eδώ η λατρεία του Δωδωναίου Δία είχε αρχίσει από το 3000 π.X. και το ιερό του βρισκόταν σε ακμή μέχρι τον 5ο π.X. αι. Oι ιερείς του ναού, οι Σέλλες, ερμήνευαν τις προφητείες του Δία από το θρόισμα των φύλλων του ιερού δέντρου και από το πέταγμα των περιστεριών. Απλή περιγραφή